Punta della Dogana

Punta della Dogana

Fondamenta della Dogana alla Salute, 2-9. (Open kaart)

Omschrijving

De Punta della Dogana is de smalle, driehoekige landtong van Venetië die het Canal Grande scheidt van het Giudecca-kanaal, recht voor het Bacino di San Marco. Een punt van Dorsoduro met een van de mooiste uitzichten van de stad en, in het oude douanegebouw, een centrum voor hedendaagse kunst.

De hoofdrol is voor de Dogana da Mar, het zeventiende-eeuwse gebouw van Giuseppe Benoni: driehoekig zoals de landtong zelf, van baksteen, met twee verdiepingen. Ten tijde van de Republiek werden hier de goederen verzameld die over zee aankwamen, en de ligging op het kruispunt van drie waterwegen was beslist geen toeval.

Bovenop de toren moet je de gouden bol zien: een bol van verguld brons, gedragen door twee atlassen, ofwel de wereld. Daarboven draait het beeld van Fortuna van Bernardo Falconi mee met de wind en wijst de richting aan. Voor de kooplieden was het een herinnering aan hoe snel het lot kan keren.

Binnen zit het kunstcentrum Punta della Dogana, de ruimte voor de collectie hedendaagse kunst van François Pinault, Franse modemagnaat en verbonden aan Palazzo Grassi. De restauratie van 2008–2009 is van de Japanse architect Tadao Ando.

Ando liet de buitenkant zoals die was, met blote bakstenen en versterkte littekens, en kaalde het interieur af: lange, evenwijdige zalen, houten spanten, vloeren van gepolijst beton. Zijn handtekening zijn de wanden van zichtbaar beton, die in het midden van het gebouw een grote vierkante zaal omsluiten.

Het ontwerp voorzag ook in twee betonnen zuilen op het Campo della Salute. Na veel ophef kwam er niets van, maar om een nuchtere reden: onder het plein liepen te veel kabels en leidingen.

Achter het douanegebouw verrijst de basiliek Santa Maria della Salute van Baldassare Longhena, door de Venetianen gebouwd om de Madonna te bedanken voor het einde van de pest van 1630–1631: haar grote koepel domineert het laatste stuk van het Canal Grande.

De punt heeft ook een rol waar weinigen van weten. Sinds 1923 staat hier het getijdenstation van Punta della Salute, de maatstaf om hoogwater in de lagune te meten en te voorspellen. De «nul» ligt al sinds eind negentiende eeuw vast, terwijl Venetië intussen is gezakt.