Omschrijving
De Basiliek van San Marco is de kathedraal van Venetië en het beroemdste monument van de stad: een Byzantijnse kerk met vijf koepels die het San Marcoplein afsluit, tegen het Dogepaleis aan. Van buiten een bouwput van marmer en zuilen, van binnen een grot van goud.
Het lichaam van de evangelist kwam volgens de overlevering rond 828 uit het Egyptische Alexandrië: twee Venetiaanse kooplieden zouden het onder een lading varkensvlees hebben verstopt, waar de moslimwachters niet aan wilden komen. Voor de relieken bouwde Venetië een kerk naast het paleis van de doge.
De huidige is de derde. Het model was de Apostelkerk van Constantinopel: een grondplan in de vorm van een Grieks kruis en vijf koepels. De muren zijn dun, om de onstabiele bodem van de lagune niet te zwaar te belasten.
Op de gevel horen de vier bronzen paarden boven het middenportaal bij de buit van de Vierde Kruistocht, net als veel zuilen en kleurige marmersoorten. De originelen staan nu veilig in het museum van de basiliek. Op het terras staan kopieën.
Van de mozaïeken in de lunetten is die boven het portaal van Sant'Alipio, links, de enige die uit de dertiende eeuw is overgebleven: je ziet het lichaam van de heilige de kerk binnengedragen worden, met de basiliek zoals die toen was.
Binnen zijn koepels, gewelven en hoge muren bedekt met mozaïeken op een gouden ondergrond, acht eeuwen lang hersteld en bijgewerkt. Sommige volgen ontwerpen van Titiaan, Tintoretto en Paolo Uccello. De vloer golft van ingelegd marmer met dieren en meetkundige figuren, deels uit de twaalfde eeuw.
Op het hoofdaltaar, waaronder de heilige rust, staat de Pala d'Oro, een altaarfrontaal van Byzantijns email op verguld zilver, in 1102 besteld in Constantinopel. Voor het priesterkoor draagt een gotisch scherm uit 1394 een groot Kruisbeeld en de Twaalf Apostelen.
In het rechterbeuk vertelt een cyclus uit de dertiende eeuw over de ontvreemding van de heilige, en tussen de opschriften duikt zelfs het Arabische woord «kanzir» op, varken.
San Marco was de kerk van de doge tot de val van de Republiek. Kathedraal werd ze pas in 1807, bij Napoleontisch decreet: daarvoor was dat San Pietro di Castello.
Onder het hoofdaltaar rusten sinds 1835 de relieken van de heilige, daarvoor in de crypte. Het ciborium erboven wordt gedragen door vier zuilen met gebeeldhouwde taferelen uit het leven van Christus en Maria. Ook de plattegrond dient de ceremonie: de lengteas is iets langer dan de andere, zodat de staatsprocessies erdoor konden trekken.
Op de hoek van de Schatkamer, naast de Porta della Carta van het Dogepaleis, is de groep van de Tetrarchen ingemetseld: vier Romeinse keizers in een omhelzing, uitgehouwen in rode porfier. Nog een buit uit Constantinopel.
Niet missen
• De paarden van San Marco.
• De Pala d'Oro.
• De mozaïeken van de ontvreemding.
• De ingelegde vloer.
Wist je dat?
• De vier paarden zijn het enige span uit de klassieke oudheid dat tot ons is gekomen.
• De hoge buitenkoepels zijn houten schalen bekleed met lood, gebouwd boven de echte, lagere koepels.
Het lichaam van de evangelist kwam volgens de overlevering rond 828 uit het Egyptische Alexandrië: twee Venetiaanse kooplieden zouden het onder een lading varkensvlees hebben verstopt, waar de moslimwachters niet aan wilden komen. Voor de relieken bouwde Venetië een kerk naast het paleis van de doge.
De huidige is de derde. Het model was de Apostelkerk van Constantinopel: een grondplan in de vorm van een Grieks kruis en vijf koepels. De muren zijn dun, om de onstabiele bodem van de lagune niet te zwaar te belasten.
Op de gevel horen de vier bronzen paarden boven het middenportaal bij de buit van de Vierde Kruistocht, net als veel zuilen en kleurige marmersoorten. De originelen staan nu veilig in het museum van de basiliek. Op het terras staan kopieën.
Van de mozaïeken in de lunetten is die boven het portaal van Sant'Alipio, links, de enige die uit de dertiende eeuw is overgebleven: je ziet het lichaam van de heilige de kerk binnengedragen worden, met de basiliek zoals die toen was.
Binnen zijn koepels, gewelven en hoge muren bedekt met mozaïeken op een gouden ondergrond, acht eeuwen lang hersteld en bijgewerkt. Sommige volgen ontwerpen van Titiaan, Tintoretto en Paolo Uccello. De vloer golft van ingelegd marmer met dieren en meetkundige figuren, deels uit de twaalfde eeuw.
Op het hoofdaltaar, waaronder de heilige rust, staat de Pala d'Oro, een altaarfrontaal van Byzantijns email op verguld zilver, in 1102 besteld in Constantinopel. Voor het priesterkoor draagt een gotisch scherm uit 1394 een groot Kruisbeeld en de Twaalf Apostelen.
In het rechterbeuk vertelt een cyclus uit de dertiende eeuw over de ontvreemding van de heilige, en tussen de opschriften duikt zelfs het Arabische woord «kanzir» op, varken.
San Marco was de kerk van de doge tot de val van de Republiek. Kathedraal werd ze pas in 1807, bij Napoleontisch decreet: daarvoor was dat San Pietro di Castello.
Onder het hoofdaltaar rusten sinds 1835 de relieken van de heilige, daarvoor in de crypte. Het ciborium erboven wordt gedragen door vier zuilen met gebeeldhouwde taferelen uit het leven van Christus en Maria. Ook de plattegrond dient de ceremonie: de lengteas is iets langer dan de andere, zodat de staatsprocessies erdoor konden trekken.
Op de hoek van de Schatkamer, naast de Porta della Carta van het Dogepaleis, is de groep van de Tetrarchen ingemetseld: vier Romeinse keizers in een omhelzing, uitgehouwen in rode porfier. Nog een buit uit Constantinopel.
Niet missen
• De paarden van San Marco.
• De Pala d'Oro.
• De mozaïeken van de ontvreemding.
• De ingelegde vloer.
Wist je dat?
• De vier paarden zijn het enige span uit de klassieke oudheid dat tot ons is gekomen.
• De hoge buitenkoepels zijn houten schalen bekleed met lood, gebouwd boven de echte, lagere koepels.